Nếu mà xe điện cháy thì dập như nào, có dập được không

Cháy xe điện (chính xác là cháy pin Lithium-ion) hoàn toàn dập được, nhưng cơ chế cháy của nó rất khác biệt so với xe xăng truyền thống. Nếu dùng sai cách dập, đám cháy không những không tắt mà còn bùng phát dữ dội hơn.

Dưới đây là thực tế về cách dập và lý do vì sao loại cháy này lại "lỳ lợm" đến thế.

Tại sao pin xe điện lại khó dập?

Khi pin Lithium-ion bị hỏng (do va đập, ngập nước hoặc sạc quá dòng), nó sẽ xảy ra hiện tượng thất thoát nhiệt ngoài kiểm soát (thermal runaway).

• Tự cung cấp oxy: Phản ứng hóa học bên trong viên pin tự giải phóng khí oxy. Nghĩa là đám cháy pin xe điện không cần oxy từ môi trường ngoài để duy trì.

• Chuỗi phản ứng liên hoàn: Nhiệt độ cực cao từ một cell pin bị hỏng sẽ làm nóng và kích nổ các cell pin bên cạnh.

• Tái cháy: Ngay cả khi bạn thấy lửa đã tắt, nhiệt lượng tích tụ bên trong khối pin vẫn có thể tự kích hoạt và làm xe bùng cháy trở lại sau vài tiếng, thậm chí vài ngày.

Các phương pháp dập tắt đám cháy xe điện

Tùy vào quy mô đám cháy và công cụ có sẵn, lực lượng cứu hỏa và người dân sẽ áp dụng các cách sau:

1. Dùng nước (Phải dùng cực kỳ nhiều và liên tục)

Nhiều người nghĩ pin Lithium kỵ nước, nhưng thực tế nước là chất chữa cháy hiệu quả nhất cho pin xe điện, với một điều kiện: Phải dùng lượng nước khổng lồ.

• Cơ chế: Nước không dập tắt phản ứng hóa học trực tiếp, mà nó đóng vai trò hạ nhiệt cực nhanh để ngăn chặn chuỗi phản ứng lây lan sang các cell pin khác.

• Thực tế: Một vụ cháy xe xăng chỉ cần khoảng 1.000 – 2.000 lít nước để dập, nhưng một vụ cháy ô tô điện có thể ngốn tới 10.000 – 40.000 lít nước phun liên tục trong nhiều giờ.

2. Chăn dập lửa chuyên dụng cho ô tô (Fire Blanket)

Đây là giải pháp cô lập đám cháy cực tốt đang được áp dụng rộng rãi.

• Cơ chế: Chiếc chăn khổng lồ làm bằng sợi thủy tinh chịu nhiệt độ cao (lên tới 1000°C) sẽ được phủ trùm kín toàn bộ chiếc xe.

• Tác dụng: Nó ngăn không cho lửa và khói độc bùng phát ra xung quanh, bảo vệ các phương tiện hay nhà cửa kế cận trong lúc chờ pin cháy hết hoặc chờ xe cứu hỏa đến bơm nước làm mát sâu.

3. Cát khô hoặc bình chữa cháy chuyên dụng

• Cát khô: Rất hiệu quả cho đám cháy xe máy điện hoặc pin nhỏ. Cát giúp hấp thụ nhiệt và cách ly cell pin bị cháy rất tốt.

• Bình chữa cháy chuyên dụng (như bình gốc nước công nghệ sinh học): Có khả năng dập các đám cháy pin Lithium nhỏ nhờ khả năng làm mát nhanh và tạo màng ngăn cách.

Những sai lầm chết người cần tránh

❌ KHÔNG dùng bình chữa cháy CO2 hoặc bình bột thông thường (loại BC, ABC cầm tay): Các loại bình này dập cháy bằng cách "cắt nguồn oxy". Nhưng như đã nói ở trên, pin xe điện tự tạo ra oxy khi cháy. Dùng bình bột chỉ dập được ngọn lửa bùng lên bên ngoài trong vài giây, sau đó pin vẫn sẽ tiếp tục cháy và nổ từ bên trong.

❌ KHÔNG đổ một lượng nước nhỏ, nửa vời: Nếu chỉ dội một vài xô nước, nước sẽ phản ứng với các chất hóa học trong pin tạo ra khí hydro dễ nổ, khiến đám cháy bùng to hơn. Hoặc là phun nước áp lực cực lớn liên tục, hoặc là không phun.

Quy trình xử lý nhanh khi phát hiện cháy xe điện

1. Sơ tán ngay lập tức: Khói từ đám cháy pin Lithium-ion chứa rất nhiều khí cực độc (như Hydrogen Fluoride - HF). Tuyệt đối không cố hít ngửi hay đứng gần xem.

2. Ngắt nguồn điện (nếu đang sạc): Nếu xe đang cắm sạc, hãy nhanh chóng ngắt cầu dao tổng của khu vực sạc trước khi tiếp cận dập lửa (nếu an toàn).

3. Gọi 114: Báo ngay cho lực lượng cứu hỏa và nhấn mạnh đây là "cháy xe điện" để họ mang đúng trang thiết bị chuyên dụng (chăn dập lửa chuyên dụng, vòi rồng áp lực lớn hoặc hóa chất làm mát chuyên sâu).